Erfgenaam op sterfdatum al verwekt?

Een kandidaat-notaris is vereffenaar in een nalatenschap. Het is echter niet duidelijk wie de erfgenamen zijn, omdat de dag van het overlijden van de erflater niet met voldoende nauwkeurigheid kan worden vastgesteld en het onzeker is of een achterkleinkind al bestond op het moment van het overlijden. Als het achterkleinkind op dat moment reeds bestond in de zin van artikel 4:9 BW jo. artikel 1:2 BW, is het achterkleinkind volgens het versterferfrecht enig erfgenaam. Om de impasse te doorbreken is de kantonrechter verzocht een aanwijzing te geven ex artikel 4:210 BW. De kantonrechter oordeelt als volgt. Uitgaande van een zwangerschap van 38 weken (vanaf de bevruchting tot de geboorte) bestaat het achterkleinkind in de zin van artikel 4:9 BW jo. artikel 1:2 BW sinds 20 december 2009 (het achterkleinkind is op 12 september 2010 geboren). De erflater is overleden tussen 8 december 2009 en 22 april 2010. Dit betekent dat niet vaststaat dat het achterkleinkind al bestond (verwekt was) op het ogenblik dat de nalatenschap openviel. Daarom zal de kantonrechter bepalen dat het achterkleinkind bij de vereffening niet als erfgenaam aangemerkt moet worden. Weliswaar is er een (vrij grote) kans dat het achterkleinkind wel bestond bij het openvallen van de nalatenschap, maar dat is onvoldoende. Immers, als namens het kind een beroep wordt gedaan op artikel 1:2 BW, moet vaststaan dat het reeds was verwekt toen het rechtsfeit waarop zijn aanspraak berust - in dit geval het openvallen van een nalatenschap - plaatsvond. Dat dit moet vaststaan past in het (gesloten) systeem van het erfrecht. Dat systeem bestaat immers om erfrechtelijke zekerheden te geven en om onzekere situaties zoveel mogelijk uit te sluiten. In dit geval is die zekerheid er niet; er is slechts een mogelijkheid dat het achterkleinkind al was verwekt bij het openvallen van de nalatenschap, maar dat is naar het oordeel van de kantonrechter niet voldoende.

Rb. Zeeland-West-Brabant 15 januari 2015, nr 691432 OV VERZ 11-7967